Chính phủ vừa ban hành quy định mới về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng, tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động đăng ký dự án, cấp tín chỉ và giao dịch carbon rừng tại Việt Nam. Theo đó, từ ngày 15/7/2026, doanh nghiệp có thể mua tín chỉ carbon rừng nhằm bù trừ lượng khí thải vượt hạn ngạch được phân bổ.

Nghị định mới quy định rõ các nội dung liên quan đến đối tượng cung ứng và sử dụng dịch vụ carbon rừng, cơ chế chi trả, xây dựng dự án carbon rừng, xác nhận kết quả giảm phát thải cũng như hoạt động trao đổi, chuyển nhượng tín chỉ carbon.

Doanh nghiệp được mua tín chỉ carbon rừng để bù trừ phát thải

Theo quy định, các cơ sở phát thải khí nhà kính đã được cấp hạn ngạch phát thải có quyền mua tín chỉ carbon rừng để bù đắp phần phát thải vượt mức cho phép. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình vận hành thị trường carbon tại Việt Nam.

Bên cạnh doanh nghiệp thuộc diện kiểm kê khí thải, các tổ chức, cá nhân trong nước có nhu cầu tự nguyện giảm phát thải cũng được phép tham gia sử dụng dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng. Ngoài ra, tổ chức và cá nhân nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam cũng nằm trong nhóm được tham gia giao dịch.

Tín chỉ carbon rừng được phép giao dịch và chuyển nhượng

Nghị định xác định kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon rừng là tài sản có thể trao đổi, mua bán hoặc chuyển nhượng theo quy định pháp luật.

Trong đó, kết quả giảm phát thải được hiểu là phần cắt giảm khí nhà kính hoặc gia tăng khả năng hấp thụ carbon của rừng so với mức tham chiếu ban đầu. Dựa trên kết quả này, cơ quan có thẩm quyền sẽ cấp tín chỉ carbon theo tiêu chuẩn trong nước hoặc tiêu chuẩn quốc tế.

Việc cho phép mua tín chỉ carbon rừng và chuyển nhượng công khai được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nhiều doanh nghiệp đầu tư vào các dự án bảo vệ và phát triển rừng bền vững.

Hai hình thức chi trả dịch vụ carbon rừng

Hoạt động chi trả dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng được triển khai theo hai phương thức gồm trực tiếp và gián tiếp.

Với hình thức trực tiếp, bên sử dụng dịch vụ sẽ thanh toán cho bên cung ứng thông qua hợp đồng hoặc giao dịch trên sàn carbon. Đây là mô hình phù hợp với các doanh nghiệp có nhu cầu chủ động mua tín chỉ carbon rừng phục vụ chiến lược giảm phát thải.

Đối với hình thức gián tiếp, việc chi trả sẽ được thực hiện thông qua Quỹ Bảo vệ và phát triển rừng.

Giá giao dịch được tính theo tấn CO2 hoặc tín chỉ carbon

Theo quy định mới, mức chi trả dịch vụ carbon rừng được xác định dựa trên đơn vị 1 tấn CO2 tương đương hoặc 1 tín chỉ carbon rừng.

Giá mua bán và chuyển nhượng có thể được thực hiện theo nhiều hình thức như:

Ký hợp đồng trực tiếp
Đấu giá
Giao dịch trên sàn carbon
Các hình thức phù hợp khác theo quy định pháp luật

Cơ chế này mở ra thị trường linh hoạt hơn cho hoạt động mua tín chỉ carbon rừng trong thời gian tới.

Chủ rừng và cộng đồng dân cư được tham gia dự án carbon

Đối tượng cung ứng dịch vụ carbon rừng bao gồm:

Chủ rừng theo quy định của Luật Lâm nghiệp
UBND cấp xã được giao quản lý rừng
Các tổ chức được Nhà nước giao trách nhiệm quản lý và bảo vệ rừng

Ngoài ra, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư cũng được phép tham gia các dự án carbon rừng theo tiêu chuẩn trong nước hoặc quốc tế.

Các chủ rừng có thể tự triển khai dự án hoặc hợp tác, liên kết với đơn vị khác để xây dựng và vận hành dự án carbon.

Dự án carbon rừng phải minh bạch về lợi ích và phát thải

Hồ sơ dự án carbon rừng cần thể hiện đầy đủ:

Diện tích và hiện trạng rừng
Loại rừng tham gia dự án
Hoạt động giảm phát thải dự kiến
Khả năng tăng hấp thụ carbon
Phương án phân chia lợi ích giữa các bên

Đối với các dự án có hộ gia đình hoặc cộng đồng dân cư tham gia, nghị định yêu cầu phải có cam kết tự nguyện. Người tham gia cũng cần tuân thủ đầy đủ quy định dự án và cơ chế chia sẻ lợi ích từ nguồn thu carbon rừng.

Nguồn thu từ carbon rừng được tái đầu tư cho bảo vệ rừng

Sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính, nguồn thu từ dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon sẽ được ưu tiên sử dụng cho hoạt động quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.

Với hộ gia đình và cộng đồng dân cư, khoản thu này sẽ được quản lý theo quy định pháp luật hiện hành nhằm đảm bảo minh bạch và đúng mục đích.

Hoạt động mua tín chỉ carbon rừng phải công khai và minh bạch

Nghị định nhấn mạnh việc cung ứng và sử dụng dịch vụ carbon rừng phải bảo đảm:

Công khai, minh bạch
Hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, chủ rừng và doanh nghiệp
Phù hợp với cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính mà Việt Nam tham gia

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chịu trách nhiệm xây dựng tiêu chuẩn carbon rừng quốc gia, xác nhận kết quả giảm phát thải và cấp tín chỉ carbon rừng.

Trong khi đó, UBND cấp tỉnh sẽ tổ chức triển khai, kiểm tra và quản lý các hoạt động liên quan tại địa phương.

Việc chính thức cho phép mua tín chỉ carbon rừng từ ngày 15/7/2026 được đánh giá là bước đi quan trọng giúp Việt Nam thúc đẩy thị trường carbon, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào phát triển xanh và nâng cao giá trị kinh tế của tài nguyên rừng.