Việc vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon được xem là bước tiến quan trọng trong chiến lược giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Đây không chỉ là yêu cầu được đặt ra trong Luật Bảo vệ môi trường 2020 mà còn là công cụ hỗ trợ thực hiện cam kết quốc gia về biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Thị trường carbon mở ra động lực mới cho tăng trưởng xanh

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã tích cực xây dựng thị trường carbon như một cơ chế kinh tế nhằm thúc đẩy hoạt động giảm phát thải. Thông qua giao dịch hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon, doanh nghiệp có thêm giải pháp tối ưu chi phí tuân thủ các quy định môi trường, đồng thời khuyến khích đầu tư vào công nghệ sạch và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Bên cạnh đó, thị trường carbon còn tạo điều kiện huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân cho các dự án giảm phát thải, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc trên thị trường quốc tế.

Đặc biệt, với diện tích rừng lớn và tiềm năng hấp thụ carbon đáng kể, Việt Nam được đánh giá sở hữu nhiều lợi thế trong việc phát triển và thương mại hóa tín chỉ carbon từ lĩnh vực lâm nghiệp.

Hoàn thiện cơ chế phối hợp để đưa sàn giao dịch vào hoạt động

Nhằm chuẩn bị cho quá trình vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon, Cục Biến đổi khí hậu đã phối hợp với nhiều đơn vị liên quan như Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam cùng Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội để ký kết các thỏa thuận hợp tác.

Các hoạt động này hướng tới việc xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý và đơn vị vận hành hạ tầng thị trường. Mục tiêu là bảo đảm hệ thống giao dịch carbon trong nước hoạt động minh bạch, an toàn và hiệu quả theo lộ trình được Chính phủ phê duyệt.

Theo đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, thời gian qua các bộ, ngành đã tích cực phối hợp để hoàn thiện cả hành lang pháp lý lẫn nền tảng công nghệ phục vụ việc triển khai sàn giao dịch carbon. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan được đánh giá là yếu tố then chốt giúp xây dựng một thị trường phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

Nền tảng pháp lý dần được hoàn thiện

Một trong những cơ sở quan trọng cho việc hình thành thị trường carbon là Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon trong nước. Văn bản này tạo hành lang pháp lý cho hoạt động giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon theo cơ chế thị trường.

Song song với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành các quy định liên quan đến quản lý và vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Công tác cấp mã số, đăng ký hạn ngạch, kết nối dữ liệu và chuẩn hóa các nghiệp vụ giao dịch cũng đang được triển khai nhằm bảo đảm sẵn sàng cho giai đoạn vận hành chính thức.

Phân công rõ vai trò giữa các đơn vị tham gia

Theo mô hình tổ chức đã được phê duyệt, các bên tham gia thị trường carbon sẽ đảm nhận những chức năng riêng biệt nhằm bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả trong vận hành.

Trong đó:

Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon.
Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam thực hiện lưu ký và bù trừ giao dịch.
Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội chịu trách nhiệm tổ chức, vận hành hệ thống giao dịch.
Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam thực hiện chức năng giám sát thị trường.
Ngân hàng thanh toán đảm nhiệm việc thanh toán các giao dịch phát sinh theo quy định.

Việc phân công nhiệm vụ rõ ràng giúp bảo đảm toàn bộ quy trình từ đăng ký, giao dịch đến thanh toán được vận hành đồng bộ và kiểm soát chặt chẽ.

Sẵn sàng cho giai đoạn vận hành chính thức

Theo đánh giá của Cục Biến đổi khí hậu, việc xây dựng thị trường carbon là một quá trình mới, đòi hỏi sự tham gia của nhiều bên liên quan, từ cơ quan quản lý, đơn vị vận hành hạ tầng đến cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ.

Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục phối hợp để bảo đảm an toàn hệ thống, xử lý các tình huống phát sinh và hướng dẫn các chủ thể tham gia thị trường. Đồng thời, các hạng mục về đăng ký, lưu ký, giao dịch và thanh toán tín chỉ carbon cũng đang được gấp rút hoàn thiện.

Với những bước chuẩn bị đồng bộ về pháp lý, công nghệ và hạ tầng vận hành, Việt Nam đang tiến gần hơn tới mục tiêu vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon theo đúng lộ trình, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi xanh và hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050.